4 cấp độ thoát vị đĩa đệm: Bạn đang ở giai đoạn nào?

Đau lưng, tê chân, mỏi cổ là những triệu chứng mà nhiều người đang sống chung ngày qua ngày. Nhưng có một điều mà phần lớn bệnh nhân không biết rằng đây chỉ là biểu hiện của một cấp độ thoát vị đĩa đệm. Bệnh lý này tiến triển qua tận 4 cấp độ khác nhau với biểu hiện hoàn toàn khác biệt. Điều đó cũng đồng nghĩa việc điều trị cũng thay đổi phù hợp theo từng giai đoạn. Vậy tình trạng của bạn đang ở cấp độ nào và phải điều trị ra sao? Hãy để iBone Fisio giúp bạn hiểu rõ hơn và tìm được đúng hướng điều trị.

Nội dụng chính

Cấp độ 1: Phình đĩa đệm, cấp độ thoát vị đĩa đệm không hề có triệu chứng rõ ràng

Giai đoạn này đĩa đệm bắt đầu có những vấn đề với nhân nhầy bên trong. Chính xác là nhân nhầy bắt đầu dịch chuyển và đẩy nhẹ vào vòng sợi bên ngoài. Từ đó làm cho đĩa đệm “phình” ra một bên hoặc đều hai bên nhưng vòng sợi vẫn còn nguyên vẹn, chưa bị rách. Cấp độ thoát vị đĩa đệm này có thể hình dung như việc bạn đang bóp một chiếc bánh. Lúc ấy phần nhân bên trong sẽ dồn sang một phía nhưng vỏ bánh vẫn chưa vỡ.

Cấp độ 1 là giai đoạn sớm nhất và những tổn thương của đĩa đệm cũng nhẹ nhất. Chính vì thế đây cũng là giai đoạn nhiều người dễ bỏ qua nhất vì triệu chứng rất mơ hồ. Nhiều người ở giai đoạn này hoàn toàn không có triệu chứng rõ ràng để cảm nhận. Tuy nhiên, một số người có thể cảm thấy:

Đau lưng âm ỉ sau khi ngồi hoặc đứng lâu
Cứng lưng vào buổi sáng, thường giảm sau khi vận động
Đôi khi có cảm giác khó chịu nhẹ khi cúi hoặc xoay người

Vì triệu chứng quá nhẹ, phần lớn mọi người thường chủ quan là do sai tư thế, mệt mỏi. Kết quả là bỏ qua giai đoạn có thể can thiệp hiệu quả nhất.

Cấp độ 2: Lồi đĩa đệm, giai đoạn các triệu chứng xuất hiện rõ dần

Cấp độ thoát vị đĩa đệm giai đoạn 2 là lúc nhân nhầy đã đẩy mạnh hơn vào vòng sợi. Lúc này đĩa đệm đã có một điểm lồi rõ ràng nhưng vòng sợi vẫn chưa bị thủng. Nhân nhầy vẫn còn nằm bên trong của đĩa đệm chưa tràn ra ngoài. Phần đĩa đệm lồi ra bắt đầu tiếp xúc và gây áp lực lên các rễ thần kinh xung quanh. Và đây chính là lúc các triệu chứng thần kinh bắt đầu xuất hiện rõ ràng hơn.

Khi bước vào cấp độ này người bệnh mới cảm nhận rõ sự bất ổn của bệnh lý như:

Cơn đau rõ ràng hơn, không còn chỉ âm ỉ.
Bắt đầu xuất hiện tê bì, ngứa ran ở tay hoặc chân (tùy theo vị trí đĩa đệm bị tổn thương).
Đau có thể lan xuống mông, đùi (nếu ở cột sống thắt lưng) hoặc lan ra vai, cánh tay (nếu ở cột sống cổ).
Triệu chứng nặng hơn khi ngồi lâu, cúi người, hoặc hắt hơi mạnh.

Với những biểu hiện bắt đầu rõ ràng nên người bệnh thường hay thăm khám nhiều ở giai đoạn này. Tuy nhiên các triệu chứng rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác nên khó tránh khám sai chuyên khoa.

Cấp độ 3: Thoát vị tự do, cấp độ thoát vị đĩa đệm có triệu chứng gây ảnh hưởng đến sinh hoạt

Sự khác biệt giữa cấp độ thoát vị đĩa đệm 2 và chính là bước ngoặt: vòng sợi bị rách. Khi vòng sợi rách cũng là lúc nhân nhầy hoàn toàn thoát ra ngoài đĩa đệm. Tuy nhiên phần nhân nhầy thoát ra vẫn còn liên kết với phần nhân nhầy bên trong. Nhân nhầy thoát ra này có thể chèn ép trực tiếp và mạnh mẽ lên rễ thần kinh hoặc tủy sống.

Triệu chứng ở giai đoạn đã bắt đầu có những ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh. Chúng thường xuất hiện đột ngột và rõ ràng hơn nhiều:

Đau dữ dội, đặc biệt khi có các tác nhân như nâng vật nặng, hắt hơi, hoặc va chạm.
Tê bì, ngứa ran lan rõ rệt theo đường thần kinh bị chèn ép. Ví dụ: đau thần kinh tọa lan từ lưng xuống chân.
Yếu cơ thấy rõ: người bệnh cảm thấy khó nhấc chân, khó kiễng chân, yếu tay, khó cầm nắm đồ,…
Triệu chứng không giảm khi nghỉ ngơi như trước, đau cả ban đêm.

Ở giai đoạn này, người bệnh cần sự can thiệp điều trị và không thể chủ quan. Nếu đến bệnh tiến triển đến giai đoạn 4 sẽ dễ gây những biến chứng nguy hiểm.

Cấp độ 4: Thoát vị có xơ hóa, mảnh rời, xuất hiện những biến chứng nguy hiểm

Đây là cấp độ thoát vị đĩa đệm nặng nhất và có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Ở cấp độ này một mảnh nhân nhầy đã tách hoàn toàn khỏi đĩa đệm và trở thành mảnh rời tự do trong ống sống. Mảnh rời này có thể di chuyển khiến cho tình trạng chèn ép thần kinh trở nên khó lường. Theo thời gian, mảnh rời này có thể bị cơ thể “bao bọc” lại bởi mô xơ. Tuy nhiên, quá trình này không đồng nghĩa với phục hồi, vì mảnh xơ hóa vẫn có thể tiếp tục gây chèn ép.

Triệu chứng ở giai đoạn này có thể rất bất thường và gây nguy hiểm:

Đau lan rộng, dữ dội, đôi khi đau lại đột ngột trầm trọng hơn sau một thời gian tạm ổn.
Tê bì, mất cảm giác vùng da do thần kinh bị ảnh hưởng chi phối.
Yếu cơ rõ rệt, có thể đi lại khó khăn.
Trong trường hợp nặng: mất kiểm soát đại tiểu tiện do xuất hiện hội chứng chùm đuôi ngựa. Đây là dấu hiệu khẩn cấp cần can thiệp phẫu thuật ngay.

Làm sao để xác định chính xác cấp độ thoát vị đĩa đệm?

Nếu chỉ dựa vào triệu chứng có thể xác định cấp độ thoát vị đĩa đệm phần nào. Tuy nhiên, để điều trị đúng hướng và hiệu quả sẽ cần chẩn đoán chính xác từ thiết bị y tế. Hiện này có 3 công cụ chính được dùng để xác định cấp độ thoát vị:

MRI (Chụp cộng hưởng từ) là phương pháp cho kết quả chẩn đoán cấp độ thoát vị đĩa đệm chính xác nhất

Khám lâm sàng thần kinh: Bác sĩ đánh giá thông qua thăm hỏi triệu chứng và kiểm tra đánh giá. Bao gồm cảm giác, phản xạ, và sức cơ ở các vùng tương ứng để xác định rễ thần kinh nào đang bị ảnh hưởng và mức độ nghiêm trọng của tổn thương thần kinh.
MRI (Chụp cộng hưởng từ): Đây là phương pháp cho kết quả chẩn đoán chính xác nhất. Có thể thấy rõ hình dạng đĩa đệm, mức độ lồi/thoát vị, và mức độ chèn ép thần kinh. MRI không dùng tia X nên an toàn kể cả khi chụp nhiều lần.
CT Scan: Có thể bổ sung thông tin về cấu trúc xương xung quanh. Phương pháp này thường dùng kết hợp khi cần đánh giá chi tiết hơn trước phẫu thuật.

Bạn không nên tự xác định cấp độ thoát vị đĩa đệm chỉ dựa trên mức độ đau. Vì một số người có đĩa đệm lồi nhiều nhưng không đau (vì không chạm vào thần kinh). Trong khi người khác chỉ lồi nhẹ nhưng đau dữ dội (vì chèn đúng vào rễ thần kinh). Vì thêm bạn nên thăm khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác nhất. Biết được đúng cấp độ sẽ giúp việc điều trị đúng hướng và hiệu quả. Hãy đến iBone Fisio để được đánh giá đúng cấp độ bệnh và định hướng phác đồ điều trị chính xác nhất.