Thoát vị đĩa đệm cổ và thắt lưng: Khác nhau như thế nào?

Thoát vị đĩa đệm cổ và thắt lưng là hai thể bệnh phổ biến nhất của bệnh lý thoát vị. Nhiều người thường gộp chung hai thể này trong cách hiểu và điều trị nhưng chúng vốn khác nhau về nhiều mặt. Mỗi vị trí đều có triệu chứng, nguyên nhân, ảnh hưởng và phác đồ điều trị riêng biệt. Nếu nhầm lẫn giữa hai thể dễ dẫn đến việc điều trị không đúng mục tiêu, không dứt điểm bệnh. Hãy cùng iBone Fisio tìm hiểu sâu hơn sự khác biệt giữa hai thể bệnh thoát vị đĩa đệm này.

Nội dụng chính

Thoát vị đĩa đệm cổ là gì?

Thoát vị đĩa đệm cổ là tình trạng đĩa đệm bị thoát vị ở vị trí các đốt sống cổ. Vị trí thường xảy ra nhất là ở các đốt sống cổ C5, C6, C7. Khi vùng cổ bị thoát vị thường mang đến cảm giác đau, cứng vùng cổ, vai, gáy. Ngoài ra, triệu chứng đau còn có thể lan xuống cánh tay, tê ngón tay và yếu cơ bàn tay. Người bệnh thường khó thực hiện các động tác tinh tế như cài nút áo hay cầm bút.

Thoát vị đĩa đệm cổ là tình trạng đĩa đệm bị thoát vị ở vị trí các đốt sống cổ C5, C6, C7

Trong trường hợp nặng, khi đĩa đệm chèn ép tủy cổ, bệnh còn ảnh hưởng cả chức năng chân và kiểm soát bàng quang. Đây là điểm nguy hiểm đặc thù của thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ so với thắt lưng. Vì ống sống cổ hẹp hơn nên tủy cổ dễ bị chèn ép hơn khi đĩa đệm thoát vị. Chèn ép tủy cổ có thể gây yếu tứ chi nếu không can thiệp kịp thời. Đây là lý do thoát vị cổ cần được theo dõi và đánh giá kỹ lưỡng hơn.

Thoát vị đĩa đệm thắt lưng là gì?

So với thoát vị đĩa đệm cổ, tình trạng thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng thường phổ biến hơn. Thoát vị đĩa đệm thắt lưng thường gặp ở các đốt sống thắt lưng L4, L5, S1. Thể bệnh thoát vị này có triệu chứng đặc trưng khá tương đồng với đau thần kinh tọa. Tức là những cơn đau sẽ khởi phát ở vùng thắt lưng kèm cảm giác căng cứng lưng, Sau đó cơn đau lan từ mông xuống mặt sau đùi và bàn chân. Kèm với đó là cảm giác tê bì, yếu cơ chân xuất hiện ở giai đoạn trung bình đến nặng. Trường hợp nguy hiểm nhất là khi bệnh lý xuất hiện hội chứng chèn ép chùm đuôi ngựa. Gây nên tình trạng mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột và cần xử lý khẩn cấp.

Thoát vị đĩa đệm thắt lưng thường gặp ở các đốt sống thắt lưng L4, L5, S1.

Nguyên nhân thoát vị thắt lưng phổ biến vì cột sống thắt lưng chịu tải lớn nhất trong toàn bộ cột sống. Ví dụ điển hình là áp lực khi ngồi lên vùng L4 – L5 lớn hơn khi đứng gần 40%. Đây là lý do thoát vị thắt lưng thường liên quan đến người có lối sống ngồi nhiều giờ liền. Chẳng hạn như dân văn phòng và tài xế, những đối tượng dễ mắc căn bệnh này nhất.

Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm cổ khác gì so với thắt lưng?

Thoát vị đĩa đệm cổ và thắt lưng ở hai vị trí hoàn toàn khác nhau nên tác nhân cũng khác biệt. Nguyên nhân gây bệnh của 2 thể bệnh này cũng khác biệt dựa theo áp lực tác động như sau.

Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm cổ

Vùng đốt sống cổ cần chịu trách nhiệm nâng đỡ trọng lượng đầu và cử động tần suất cao. Đĩa đệm cổ mỏng hơn và nhỏ hơn nên dễ tổn thương với lực tác động hơn. Do đó nguyên nhân thường gắn liền với các yếu tố sau:

Cúi đầu quá sau khi dùng điện thoại là thói quen điển hình gây nên thoát vị đĩa đệm cổ

Sai tư thế mãn tính: Thói quen cúi đầu quá lâu khi dùng điện thoại, máy tính,… Từ đó làm tăng áp lực đè ép lên các đốt sống cổ phía trước.
Chấn thương vùng cổ: Tai nạn giao thông, ngã đập đầu, chấn thương do chơi thể thao tác động đột ngột lên cổ.
Thói quen sinh hoạt xấu: Ngủ gục trên bàn làm việc, bẻ cổ kêu rắc rắc, ngủ gối cao,… Tất cả đều thường xuyên gây tổn thương vi thể cho vòng xơ.

Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm thắt lưng

Vùng thắt lưng thường chuyện toàn bộ trọng lượng của phần trên cơ thể. Đồng thời cần cử động với biên độ gập/uốn lớn. Thế nên vùng nằng gắn liền với các yếu tố gây bệnh như sau:

Ngồi hoặc đứng quá lâu, thói quen này khiến cơ lưng yếu đi và đĩa đệm bị dồn ép lâu ngày.

Chịu áp lực trọng lực lớn: Mang vác vật nặng sai tư thế, thừa cân béo phì,… Tất cả đề làm đĩa đệm thắt lưng bị chèn ép quá mức liên tục.
Vận động hoặc chấn thương mạnh: Chấn thương do chơi thể thao cường độ cao hoặc ngã ngồi gây chấn động cột sống thắt lưng.
Ngồi hoặc đứng quá lâu: Nhân viên văn phòng, tài xế, ngồi sai tư thế trong thời gian dài,… Thói quen này khiến cơ lưng yếu đi và đĩa đệm bị dồn ép lâu ngày.

Hướng điều trị hai vị trí có khác nhau không?

Thoát vị đĩa đệm cổ và thắt lưng nhìn chung đều có hướng điều trị bảo tồn tương tự nhau. Cả hai thể bệnh này đều có thể sử dụng thuốc, các phương pháp vật lý trị liệu ở cấp độ 1 – 2. Ở giai đoạn nặng, khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, cả 2 đều cần phẫu thuật. Thế nhưng vẫn sẽ có những điểm khác biệt nhỏ dựa trên đặc trưng cơ học của từng vùng.

Thoát vị đĩa đệm cổ và thắt lưng nhìn chung đều có hướng điều trị bảo tồn tương tự nhau, chỉ khác biệt ở một số bài tập và thiết bị hỗ trợ

Cùng là tập vật lý trị liệu nhưng bài tập cho vùng cổ và lưng sẽ hoàn toàn khác nhau. Vật lý trị liệu cho cổ tập trung vào cơ cổ và vai, còn thắt lưng tập trung vào cơ lõi và cơ mông. Phương pháp kéo giãn cột sống cũng cần có góc kéo và thao tác riêng cho từng vị trí. Lực tác động khi nắn chỉnh cổ cần giảm nhẹ hơn thắt lưng vì đĩa đệm vùng này mềm hơn. Ngoài ra, thời gian hồi phục của thoát vị thắt lưng thường ngắn hơn so với cổ. Và mỗi vị trí thoát vị sẽ có dụng cụ nẹp cổ và đai thắt lưng riêng biệt để điều trị bảo tồn.

Thoát vị đĩa đệm cổ và thắt lưng khác biệt từ vị trí nên có những đặc trưng riêng biệt. Thế nên việc điều trị cần được thực hiện bởi chuyên gia có kinh nghiệm với từng vị trí. Hoặc bạn có thể lựa cho nơi có đủ cả phác đồ riêng biệt cho cả hai thể bệnh như iBone Fisio. Nơi sẽ giúp bạn lên phác đồ cá nhân hóa theo từng bệnh để tối ưu hiệu quả phục hồi.