Vẹo Cột Sống Ở Người Trẻ: Phát Hiện Sớm Và Điều Chỉnh Trước Khi Quá Muộn

Vẹo cột sống ở người trẻ tại Việt Nam đang có xu hướng tăng nhanh, nhất là ở trẻ em. Thế nhưng lại rất ít phụ huynh và bạn trẻ nhận ra tình trạng bất thường này của cơ thể. Vì vốn dĩ vẹo cột sống tiến triển âm thầm và thường chỉ được phát hiện khi đã khá nặng. Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều trị. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin thiết yếu để cha mẹ và người trẻ hành động đúng lúc.

Nội dụng chính

Vẹo cột sống là gì? Phân biệt vẹo chức năng và vẹo cấu trúc

Vẹo cột sống là tình trạng cột sống cong lệch bất thường sang trái hoặc phải so với trục thẳng. Theo y khoa, cột sống được xem là vẹo là khi độ cong sang bên với góc Cobb trên 10°. Khi cột sống vẹo không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến hô hấp, nội tạng. Chính vì thế vẹo cột sống ở người trẻ nếu không điều trị kịp thời sẽ ảnh hưởng lớn đến cơ thể.

Vẹo cột sống là tình trạng cột sống cong lệch bất thường sang trái hoặc phải so với trục thẳng, với góc Cobb trên 10°

Tình trạng vẹo của cột sống có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhưng chung quy, bệnh lý này được phân loại thành 2 kiểu vẹo như sau:

Vẹo chức năng do tư thế xấu hoặc cơ mất cân bằng. Trường hợp này hoàn toàn có thể cải thiện được nếu phát hiện kịp thời.
Vẹo cấu trúc do xương biến dạng thực sự. Với trường hợp này, người bệnh sẽ cần can thiệp chuyên sâu hơn mới cải thiện được tình trạng vẹo.

Việc phân biệt được cột sống vẹo loại nào rất quan trọng để có thể chọn đúng hướng điều trị. Vẹo chức năng ở giai đoạn sớm hoàn toàn có thể điều chỉnh bằng phương pháp bảo tồn. Vẹo cấu trúc nặng có thể cần mang áo nẹp hoặc phẫu thuật tùy mức độ. Người bệnh cần được đánh giá ban đầu bởi bác sĩ chuyên môn để xác định đúng loại.

5 dấu hiệu nhận biết sớm tình trạng vẹo cột sống ở người trẻ

Nhận biết sớm vẹo cột sống ở người trẻ ngay tại nhà có thể giúp can thiệp kịp thời hơn. Nhất là với trẻ em, các phụ huynh nên thường xuyên theo dõi để có thể phát hiện sớm. Vì các bạn nhỏ thuộc nhóm rất dễ gặp phải tình trạng này trong độ tuổi phát triển cơ thể. Mà nguyên nhân xuất phát chủ yếu từ việc ngồi học sai tư thế và đeo ba lô lệch vai. Dù vẹo cột sống phát triển thầm lặng nhưng vẫn có thể nhận biết sớm bằng các dấu hiệu sau

Hai vai cao thấp không đều nhau khi nhìn từ phía sau.
Xương bả vai một bên nhô ra rõ hơn bên còn lại.
Hai hông không cân bằng, một bên cao hơn bên kia rõ rệt.
Khi cúi người về phía trước, một bên lưng cao hơn bên kia.
Quần áo luôn lệch về một phía dù đã mặc đúng cách.

Nếu phát hiện từ 2 dấu hiệu trở lên, phụ huynh cần đưa con đến chuyên gia thăm khám sớm. Chụp X-quang cột sống thẳng là phương pháp chẩn đoán chính xác và đơn giản nhất. Thông qua kết quả chẩn đoán, các bác sĩ sẽ xác định phương hướng điều trị phù hợp cho bé.

Phương pháp điều chỉnh vẹo cột sống ở người trẻ kịp thời trước khi quá muộn

Trừ những trường hợp vẹo cột sống do cấu trúc xương sẽ phải cần can thiệp chuyên sâu. Ngoài ra vẹo cột sống ở người trẻ hoàn toàn có thể điều chỉnh tự nhiên không cần phẫu thuật. Với mỗi một mức độ lệch của góc Cobb khác nhau, người bệnh sẽ có phương pháp điều trị bảo tồn tương ứng.

3 giai đoạn vẹo cột sống nhẹ, trung bình, nặng

Mức độ nhẹ: Góc Cobb dưới 25°

Với góc Cobb lệch dưới 25°, tình trạng vẹo cột sống ở người trẻ được xem là mức độ nhẹ. Lúc này, người bị vẹo cột sống cần theo dõi định kỳ để xem độ cong có tăng lên không. Bạn cần theo dõi định kỳ, chụp X-quang kiểm tra mỗi 4 – 6 tháng (đối với trẻ đang tuổi lớn). Kết hợp tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng để tăng cường sức mạnh cơ lưng, duy trì sự ổn định của cột sống.

Với góc Cobb lệch dưới 25°, tình trạng vẹo cột sống ở người trẻ được xem là mức độ nhẹ, chỉ cần theo dõi định kỳ, thay đổi thói quen xấu, tập luyện nhẹ

Thay đổi thói quen sinh hoạt và các bài tập hỗ trợ là giải pháp điều chỉnh cần làm nhất. Một vài thói quen và bài tập có thể tham khảo trong giai đoạn này gồm:

Tập ngồi thẳng lưng và không bắt chéo chân là thói quen cần rèn luyện hàng ngày.
Đeo ba lô hai dây và điều chỉnh cân bằng hai vai mỗi khi mang đồ.
Tránh nằm nghiêng về một bên quá nhiều khi ngủ hoặc xem điện thoại.
Tâp bài tập kéo giãn hai bên cột sống mỗi ngày giúp duy trì sự cân bằng cơ học.
Treo xà đơn 30 giây mỗi ngày giúp kéo dài cột sống và giảm áp lực đĩa đệm.
Bơi lội cũng là bài tập tốt nhất cho cột sống vì hoạt động cân bằng cả hai bên cơ thể.

Kết hợp những thói quen này với theo dõi thường tại phòng khám sẽ cho kết quả tốt hơn.

Mức độ trung bình: Góc Cobb từ 25° đến 40°

Độ lệch này cho thấy cột sống đã bắt đầu phát triển lệch gia tăng lên mức trung bình. Hướng điều trị thích hợp lúc này là sử dụng các phương pháp bảo tồn. Hướng điều trị bảo tồn cũng có nhiều giải pháp cho từng tình trạng vẹo cột sống ở người trẻ khác nhau.

Phương pháp nắn chỉnh cột sống: một giải pháp điều trị vẹo cột sống được khuyến khích hiện nay. Nắn chỉnh dùng lực tác động lên các đốt sống bị lệch để điều chỉnh chúng về đúng vị trí. Khi những đốt sống được điều chỉnh đúng vị trí, cột sống sẽ được kéo về dạng vốn có. Từ đó, độ lệch cột sống sẽ dần dần được cải thiện sau từng lần nắn chỉnh.
Bài tập Schroth: giúp phục hồi chức năng cột sống chuyên sâu. Schroth là hệ thống bài tập chuyên biệt cho vẹo cột sống, giúp kéo giãn đúng bên. Mục tiêu chính của các bài tập Schroth là cải thiện độ lệch và ngăn ngừa chứng vẹo tiến triển.
Đeo áo nẹp chỉnh hình (như nẹp Boston, Milwaukee, Chêneau…) từ 18 – 21 giờ mỗi ngày. Cũng giống như niềng răng, áo nẹp là để nắn chỉnh và ngăn cột sống cong thêm. Cột sống của người bị vẹo sẽ được điều chỉnh theo hình dáng của áo nẹp. Một cách thức để điều chỉnh cột sống về lại đúng vị trí sinh học vốn có.

Mức độ nặng: Góc Cobb trên 40° (với trẻ em) hoặc trên 50° (với người trưởng thành)

Góc Cobb quá lớn cho thấy tình trạng vẹo rất nặng dù là vẹo cột sống ở người trẻ hay lớn tuổi. Mức độ vẹo này của cột sống đã bắt đầu tiến triển xấu đi hoặc gây chèn ép tim, phổi. Lúc này sức khỏe của người vẹo cột sống có thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Hướng điều trị phù hợp là cần can thiệp chuyên sâu để cải thiện tình trạng vẹo. Các bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật hàn xương cột sống để nắn thẳng và cố định cột sống.

Góc Cobb quá 40° cho thấy tình trạng vẹo rất nặng dù là vẹo cột sống ở người trẻ hay lớn tuổi, cần can thiệp phẫu thuật

Vẹo cột sống ở người trẻ không quá đáng sợ nếu phát hiện và điều chỉnh kịp thời. Chính vì thế bậc cha mẹ hãy chú ý quan sát tư thế của con em mỗi ngày. Thời điểm hè là lúc vô cùng thích hợp để giúp trẻ điều chỉnh tình trạng vẹo cột sống. Bạn có thể để iBone Fisio xây dựng phác đồ cá nhân hóa dựa trên góc cong và độ tuổi của bé. Nắn chỉnh kết hợp vật lý trị liệu giúp cơ lưng trở nên cân bằng hơn theo thời gian. Hãy để iBone Fisio lấy lại cột sống khỏe mạnh cho con bạn ngay trong hè này nhé.